Wykład: „Ku pokrzepieniu serc” w prozie Henryka Sienkiewicza

          Uchwałą Sejmu i Senatu Rzeczpospolitej Polski rok 2016 został  ogłoszony Rokiem Henryka Sienkiewicza. Z tej okazji życie i twórczość tego Wielkiego Polaka to temat  wykładu wygłoszonego przez  mgr Krystynę  Korbut-Płonkę, która od początku istnienia naszego  UTW   aktywnie  udziela się w pracy dla nas, przygotowując ciekawe wykłady. Prowadzi również warsztaty poetyckie dla zainteresowanych. Od tego roku pełni kolejną społeczną funkcję, jest członkiem Miejskiej Rady Seniorów.

W  wykładzie "Ku pokrzepieniu serc” /uzupełnionym prezentacją multimedialną  mgr Krystyna Korbut-Płonka przedstawiła: „Źródła i przyczyny, metody. środki, i skutki ... twórczości Henryka Sienkiewicza”.

Źródła i przyczyny: Duży wpływ na osobowość pisarza miał jego niewielki wzrost, który był przyczyną ciągłych kompleksów. Jednocześnie przez całe dorosłe życie  towarzyszyła mu idea z której słynął: zapomnieć o sobie, pokochać ideę, umiłować coś, co z pomocą rozumu doprowadzi tę ideę do celu. I skutecznie ją realizował. Z domu rodzinnego wyniósł tradycje patriotyczno-niepodległościowe: dziadek brał udział w powstaniu kościuszkowskim, ojciec w powstaniu listopadowym, brat Kazimierz był uczestnikiem powstania styczniowego. Sam Sienkiewicz mający wówczas 17 lat zgłosił się do powstańców, ale nie został przyjęty. Usłyszał odpowiedź:  "Dzieci nam tutaj nie potrzeba". Joachim Lelewel był jego kuzynem.

 Niewątpliwy wpływ na twórczość Henryka Sienkiewicz miały JEGO MARIE, zwłaszcza żony: Maria Szetkiewicz, Maria Romanowska oraz Maria Babska.

 Kolejnym źródłem inspiracji były podróże pisarza. W Stanach Zjednoczonych poznał Dziki Zachód, prerie, ludzi o prostych charakterach, ich bezkompromisowość, walkę dobra ze złem. Tam spotkał również Helenę Modrzejewską i  Korwina Piotrowskiego  będącego inspiracją do stworzenia postaci Zagłoby. Swoje obserwacje przedstawiał w cyklu "Listy z podróży do Ameryki". Podróżował również do Konstantynopola, Neapolu, Rzymu, Hiszpanii. Wyprawa myśliwska do Zanzibaru zaowocowała cyklem reportaży "Listy z Afryki".

Metody sposoby i środki twórczości Henryka Sienkiewicza  mgr Krystyna Korbut- Płonka omówiła na przykładzie "Potopu". Są to :

• Schematy kompozycyjne w których zawarte są dwa wątki: historyczny i miłosny.
• Schematy fabularne obejmują: poznanie- pokochanie-porwanie, perypetie- poszukiwanie- pojednanie -happy end.
• Archetypowy motyw miłosnego trójkąta typowy dla Waltera Scota czy Aleksandra Dumasa.
• Jedną z metod  jest zaskoczenie.
• Przypadek rządzi kompozycją.

Bohaterzy to postacie historyczne np. Wołodyjowski, Janusz Radziwiłł,  hetman Sobieski i fikcyjne: Zagłoba, Podbipięta, Kmicic. Bohater fikcyjny ma często  baśniowe cechy  Kmicic wielokrotnie ciężko ranny wraca do pełni sił, działa wg schematu: Bóg- wiara- ojczyzna, za czyny heroiczne czeka go nagroda Oleńka. Tak więc prócz elementów baśniowych, są elementy eposu i wesela. Podobnie  motywy historyczne nawiązujące do wydarzeń i losów Polski wzbogacone fikcją literacką,  miały na celu "pokrzepienie serc" Polaków w trudnych czasach.

Henryk Sienkiewicz to mistrz słowa, dbający o piękno i barwność mowy polskiej  poprzez stylizację na  język barokowy archaizmy, makaronizmy, wulgaryzmy, wtręty, styl rubaszny i podniosły. porzekadła i humor.

Skutki:

• Powieści historyczne w służbie idei "pokrzepienia serc" opanowały  wyobraźnię i dusze Polaków.

• Nagroda Nobla za całokształt twórczości. Uzasadnienie jury "Za wybitne osiągnięcia w dziedzinie epiki, rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu."

    "My z niego wszyscy" - Stanisław Cat Mackiewicz .Ten cytat mówi tak wiele...