Inauguracja zajęć 2011/2012 - fotoreportaż
Na spotkanie przybyli szanowni goście - Burmistrz Andrychowa Tomasz Żak, przedstawiciele instystucji wspierających - Małgorzata Matusiak - prezes ABS Bank Spółdzielczy, Dyrektor andrychowskiego LO - Paweł Mrzygłód, dyrektor CKiW - Zbigniew Matejko, Kierownik MDK - Zbigniew Przybyłowicz, Przedstawiciel Rady Programowo Naukowej - Leon Ferfecki
Tematem pierwszego spotkania było pytanie : Czy najlepsze lata mamy jeszcze przed sobą?
Wykład poprowadził dr Tomasz Ocetkiewicz - specjalista chorób wewnętrznych i geriatrii, który pracuje w katedrze Epidemiologii i Medycyny Zapobiegawczej Colegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, m.in. prowadzi badania nt. zachowania w zdrowiu i chorobie jako wyznacznika jakości życia osób starszych wiekiem.
Prelegent spojrzał na problem zdrowia i osób starszych z perspektywy zarówno lekarza praktyka jak i osoby mającej wiedzę na temat nauk społecznych. Pracuje w Zakładzie Socjologii Medycyny Katedry Epidemiologii
Juz na początku padło pytanie - czy jesień życia niesie ze sobą więcej nagatywnych, czy też pozytywnych aspektów?
Z punktu widzenia lekarza jeżeli chce sie nieść pomoc pacjentowi, aby dobrze poznać i mieć umiejętność poradzenia sobie z różnymi jego chorobami należy poznać człowieka od strony anatomii, fizjologii, pokonać kolejne poziomy nauk - spojrzeć na organizm człowieka na poziomie organicznym - anatomia, czy patomorfologia, histologia, cytobiologia, aż po procesy chemiczne - biochemię, by dostać się na poziom molekularny - genetykę.
Jeżeli chcemy mieć pełny obraz człowieka - nie możemy zapominać, że nikt z nas nie jest samotną wyspą. Każdy wchodzi w interakcje społeczne - mamy rodziny, krąg znajomych. Ten szereg rodzin tworzy społeczność lokalną, a szereg społeczności - społeczeństwo. Jeżeli chcemy właściwie podejść do pacjenta - musimy pamiętać że jest również członkiem społeczeństwa. Jeśli zbyt mocno zejdziemy do poziomu komórek i genetyki - stracimy z oczu istotę sprawy - pacjenta jako całość.
Jeżeli chcemy, żeby społeczeństwo dobrze funkcjonowało - również nie możemy zapominać o pojedynczym człowieku, może nam wtedy grozić to, co przyniósł ze soba XX wiek.
Powinniśmy widzieć człowieka - skoncentrować się na nim. Rodzi się pytanie - Jak zachować siły witalne i cieszyć się życiem w jego jesieni? Aby na nie odpowiedzieć - musimy poznać definicję zdrowia. Jest ich kilka.
Zdrowie to stan pewnego dobrostanu - fizycznego, psychicznego i społecznego. We wszystkich tych wymiarach człowiek powinien czuć się dobrze. Również funkcjonowanie społeczne jest powiązane ze zdrowiem człowieka. Kolejna definicja zdrowia mówi, że zdrowie to stan w którym dana osoba jest zdolna realizować swoje potrzeby czy ambicje i dostosowywać się do zmian w środowisku. Ta definicja zdrowia jest bardzo optymistyczna - zakłada pewną kreatywność, twórczość, możliwości które daje sprawne funkcjonowanie organizmu. Zdrowie - to również brak objawów choroby. Taka właśnie definicja występuje w świadomości potocznej.
Można pomyśleć o zdrowiu jako o możliwości wywiązywania się z poszczególnych codziennych czynności - np. depresja może skutecznie uniemożliwić działania człowieka.
Idąc dalej w kierunku definiowania zdrowia można się dopatrzyć kilku jego wymiarów (nawet sześciu) - z których wymiar społeczny można połączyć z zawodowym. Jest też wymiar intelektualny - zdobywanie wiedzy, emocjonalny - relacje z ludźmi, i w końcu - wymiar duchowy, dzięki któremu mamy etykę wartości, ocenę naszego postępowania.
Jeżeli pomyślimy o wymiarze społecznym bardzo ważnym jest kontakt z ludźmi, dobre relacje z otoczeniem, panowanie nad swoimi zachowaniami i własnym życiem, umiejętność cieszenia się życiem, odnalezienia sensu życia. Bardzo ważny jest wymiar społeczny - możlowość stwierdzenia - jestem komuś potrzebny, coś ktoś ode mnie oczekuje, mogę się na coś przydać, oczekiwać rady, pomocy.
Dzięki temu możemy osiągnąć dobrostan społeczny - pozytywne lub negatywne doświadczenia które są rezultatem pełnienia określonych ról społecznych.
Lekarz musi zdiagnozować chorobę, leczyć ją i zaproponować optymalna terapię - natomiast socjolog w medycynie bardzieje się zastanawia co się stało, że pacjent trafił do lekarza w takim stanie - czy lekceważył zdrowie, jaki tryb życia prowadził, jak traktował szkodliwe aspekty zachowań. Lekarz zobaczy aktualny stan zdrowia, socjolog to, co spowodowało w jaki sposób poprzednie zachowania doprowadziły do choroby.
Pozytywne askpekty zdrowia to dobre samopoczucie, dobre radzenie sobie ze stresem, wsparcie społeczne - rodzina znajomi, przyjaciele (tutaj akurat nie zawsze ilość przekłada się na jakość), ważna jest częstość wychodzenia z domu, chęć spotykania się z ludźmi. Jest ona miernikiem stanu psychicznego. Ważna jest również rola, którą spełniamy w społeczeństwie. Na zdrowie wpływa również stan naszego umysłu i fakt jak panujemy nad naszymi emocjami.
Od czego zależy nasze zdrowie?
1. Predyspozycje biologiczne i genetyczne
2. Środowisko fizyczne
3. Czynniki kulturowe i społeczno ekonomiczne
4. Styl zycia
Nieco ponad połowę odpowiedzialności za stan zdrowia stanowi styl życia! Powiedzenie nasze zdrowie w naszych rękach ma tutaj jak najbardziej uzasadnione znaczenie! Biologiczne i genetyczne predyspozycje oraz środowisko fizyczne - statystycznie decydują każde w 20 % o stanie naszego zdrowia. Czynniki kulturowe i społeczno-ekonomiczne (czyli dostęp do możliwości leczenia się ) to tylko 10%. Wynika z tego, że w zdecydowanej większości mamy wpływ na własne zdrowie. Oczywiście - nie poruszono tutaj wszystkich aspektów np. takich jak rozwój nauki, techniki, rozwój rynku leków i sposobów leczenia - które mają bardzo duży pływ na mozliwość poprawy zdrowia - najczęściej jednak, są poza naszymi zdolnościami finansowymi.
Prelegent podał również prognozy na przyszłość - np. to jak będzie się rozwijała piramida wieku. W 2030 r. przybędzie osób w wieku 50+ 60 +, będzie mniej osób w wieku produkcyjnym. Coraz więcej potrzeba będzie wykwalifikowanych osób pielęgnujących osoby niepełnosprawne. Przewiduje się, że w zdecydowanej mierze to rodzina będzie podstawowym miejscem opieki nad seniorem - miejscem wsparcia emocjonalnego.
Czy możemy przygotować się do jesieni życia? Tak! Należy wziąść odpowiedzialność za swoje zdrowie, prowadzić odpowiedni styl życia, dietę, unikać nadmiaru leków. Jeśli przygotujemy się do starości - będziemy mogli pomóc innym - a przez to pomożemy również sobie
Problem starzenia sie społeczeństw jest na tyle poważny, że Światowa Organizacja Zdrowia w roku 2002 zaprezentowała ramową politykę dotyczącą aktywnego starzenia się. Przyjęto deklarację polityczną i międzynarodowy plan działania dotyczący aktywnego starzenia się. Zawiera to przesłanie dla społeczeństw, aby wzmacniały zachowania nakierowane na pełną akceptacje ale i możliwości rozwoju osób starszych. Ten wiek będzie więc związany z rozwojem osób starszych, potwierdzając tezę, że starość nie musi być wiekiem w którym należy sie wycofywać.
W Polsce pojawia się ogromny rynek usług w zakresie rehabilitacji, organizacji czasu, pomocy w sprawach codziennych, doradztwa - reprezentantów/pełnomocników osób starszych, które wraz z rozwojem technologii, prawa itp. - będą pomagały starszym osobom funkcjonować w społeczeństwie.
Prelegent odwołał sie również do nauczania Błogosławionego Jana Pawła II, przytaczając fragmentu jego listu do Braci i sióstr - ludzi w podeszłym wieku, który Jan Paweł II napisał z perspektywy swojej starości.
Podczas spotkania swoje umiejętności zaprezetowała młodzież działająca w ramach Teatru "Na Marginesie" i Grupy teatralnej "Jaka"
To jest lekarstwo na dobrą przyszłość - wskazała na kartkę z programem zajęc Uniwersytetu na najbliższy rok - Prezes Stowarzyszenia - Danuta Bańska - zapraszając studentów do udziału w zajęciach i warsztatach.
Na zakończenie - Pani Prezes podała informacje na temat działalności Uniwersytetów Trzeciego Wieku w Polsce. W tej chwili działa ich ok. 350 i bardzo dużo dzieje się w tym temacie. To co się dzieje teraz w środowisku uniwersytetów III wieku jest ważne. W lipcu powstał Parlamentarny Zespół do spraw Uniwersytetów III wieku , przewodniczącym jest Michał Szczerba. W Szczawnicy Premier Donald Tusk spotkał się z przedstawicielami UTW Małopolski.
Rok 2012 - już postanowiono - będzie rokiem UTW - patronuje temu Prezydentowa Anna Komorowska. Główną misją projektu będzie podniesienie kształcenia ustawicznego seniorów do rangi zadania administracji centralnej i objęcie go systemową koordynacją i wsparciem finansowym ze strony ministerstwa. Zwieńczeniem działań będzie kongres UTW w Sali Kongresowej - odbywający się pod hasłem "Innoowacyjne Uniwersytety Trzeciego Wieku dla społeczeństwa obywatelskiego".
Dzięki staraniom środowiska UTW w Małopolsce - małopolski Sejmik województwa przyjął w strategii na lata 2011-2020 zapis wdrożenie systemowych rozwiązań zwiększającch poziom uczestnictwa osób starszych w systemie kształcenia ustawicznego, w tym - instrumentów finansowego wsparcia Uniwersytetów III wieku.
Na zakończenie prezes UTW odczytała List od profesora Jerzego Buzka skierowany do słuchaczy UTW:
Prof. dr hab. inż. Jerzy Buzek. Poseł do Parlamentu Europejskiego
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego
Szanowni Państwo,
W dniu 14 września 2011 roku Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej podjęły Decyzję w sprawie Europejskiego Roku Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej 2012. Decyzja ta ma na celu ułatwienie tworzenia kultury aktywności osób starszych w Europie w oparciu o zasadę społeczeństwa otwartego na wszystkie grupy wiekowe. Z okazji rozpoczynającego się roku akademickiego 2011/2012 w Uniwersytetach Trzeciego Wieku pragnę złożyć Wszystkim Państwu – Słuchaczom Uniwersytetów Trzeciego Wieku – serdeczne życzenia realizacji planów i zamierzeń w zakresie poszerzania wiedzy, nabywania nowych umiejętności, aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym oraz satysfakcji z podejmowanych wyzwań.
Jerzy Buzek
Teraz przed studentami - sporo pracy. W tym semestrze zajęcia będą prawie co tydzień. Spotkanie podsumował Burmistrz Andrychowa :
Nie każdy zdaje sobie sprawę, że w wieku przysłowiowego spoczynku - emerytury - można aktywnie działać. Bardzo się cieszę, że są osoby, które chcą mimo tego, że juz nie działają zawodowo - dalej się dokształcać. To wzbogaca każdą osobowość, życie każdego człowieka - wzmacnaijąc również więź społeczną. - zakończył burmistrz Andrychowa - Tomasz Żak - życząc pomyślności zdrowia i jak najwięcej pozyskanej wiedzy.
Materiał opracował Jarosław Skupień
